FOT. powyżej i po lewej.: Albert von Szent-Györgyi

Witamina C

Ważne informacje o Witaminie C 1,2,3

Witaminę C odkrył w 1928 r. noblista Albert von Szent-Györgyi.

Witamina C jest składnikiem niezbędnym do prawidłowego rozwoju i przebiegu ok. 15.000 procesów życiowych ze względu na aktywizowanie enzymów, pobudzenie układu przysadkowo-nadnerczowego, udział w syntezie kortyzonu i kortykosteroidów, syntezie kolagenu i innych ważnych procesów.

Dzienne minimalne zapotrzebowanie na witaminę C jest największe spośród wszystkich witamin. Wynosi ono u dorosłego człowieka około 1 mg/kg masy ciała, u niemowląt i dzieci około 2 mg/kg masy ciała. Zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta u kobiet w ciąży i karmiących (około 1,5 mg/kg masy ciała) oraz w różnych stanach chorobowych (nadciśnieniu tętniczym, cukrzycy, u osób hemodializowanych), u osób palących papierosy, a także u ludzi będących pod wpływem stresu. Wzrasta również przy ciężkim, długotrwałym wysiłku fizycznym, podczas wymiotów, braku łaknienia oraz zaburzeń czynności jelit.

Ze względu na brak enzymu oksydazy L-gulonolaktonowej, organizm ludzki nie ma zdolności wytwarzania witaminy C samodzielnie i musi pobierać ją wraz z pożywieniem i/ lub suplementować.

Witamina C 1-10

WITAMINA C MOŻE BYĆ STOSOWANA:

  • w celu wspomagania prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego
  • w celu wspomagania prawidłowej produkcji kolagenu - dla prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych, chrząstki i kości
  • w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym - wywołanym m.in. przez:1-3
    stres
    używki
    intensywny, regularny wysiłek fizyczny
    niewłaściwą dietę
    zanieczyszczenie środowiska (np. pestycydami, metalami ciężkimi)
    nasiloną ekspozycję na promieniowanie słoneczne
    wiek
  • w stomatologii - witamina c uczestniczy w tworzeniu kolagenu obecnego w zębinie i kościach, wspomagając ich prawidłowe funkcjonowanie, co odgrywa istotne znaczenie np. w implantologii, chirurgi szczękowej4-6
  • jako witamina piękności - witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu, ktory stanowi główny budulec skóry właściwej7
  • w celu zwiększenia przyswajania żelaza

Jest bardzo dobrym antyoksydantem, który skutecznie „wymiata” wolne rodniki generowane przez komórki w stanach zapalnych. 1-7;14

  • Regeneruje inne antyoksydanty (np. witaminę E).
  • Chroni DNA, lipidy i białka przed utlenianiem.
  • W obronie przed drobnoustrojami pobudza do aktywności substancje mające właściwości wirusobójcze i bakteriobójcze.

Duże zapotrzebowanie na witaminę C wykazuje mózg oraz układ immunologiczny. 3-13

Także zwiększony wysiłek fizyczny, stres, infekcje, ciąża, starszy wiek, choroba nowotworowa, chemio- i radioterapia oraz choroby reumatyczne wymagają dodatkowego zaopatrzenia organizmu w witaminę C.

Posiada właściwości obronne w stosunku do wielu substancji toksycznych np. rakotwórczego działania N-nitrozozwiązków.2,12

Bezpośrednio uczestniczy w jednym z głównych etapów spalania tłuszczów – odwodorowaniu kwasów tłuszczowych oraz wpływa na szybkość zachodzących procesów ich spalania.

Stymuluje również syntezę noradrenaliny, L-karnityny sprzyjajączch utrzymaniu niskiego poziomu tkanki tłuszczowej. Z tego względu Witamina C może być przydatna w regulowaniu masy ciała.2-20

Odgrywa znaczącą rolę w prawidowym funkcjonowaniu ukadu odpornościowego, stymuluje proliferację limfocytów T w odpowiedzi na infekcje, wpływa na funkcje neutrofili. Wykazuje działanie antywirusowe i przeciwbakteryjne, zmniejsza nasilenie i czas trwania objawów przeziębienia.15-19

Witamina C, dzięki właściwościom antyoksydacyjnym odgrywa istotną rolę w profilaktyce rozwoju miażdżycy poprzez hamowanie oksydacji ,lipoprotein o małej gęstości (LDL, ang. Low-Density lipoprotein), a także poprzez zmniejszanie przylegania leukocytów do endotelium ściany naczyń.5,7

Warto wiedzieć, że niewykorzystana przez organizm witamina C jest wydalana. Dlatego ważne jest, aby spożywać witaminę C regularnie w celu utrzymania odpowiedniego jej poziomu.

Jakie są objawy niedoboru witaminy C 2

 

  • szkorbut
  • osłabienie organizmu
  • zwiększona podatność na infekcje
  • zmniejszenie wydolności fizycznej
  • pogorszenie gojenia się ran
  • zaburzenia w tworzeniu kolagenu
  • krwawienie dziąseł
  • upośledzenie wszystkich innych procesów, w których witamina C jest niezbędna i bierze udział.

Zwiększone zapotrzebowanie na Witaminę C występuje 5, 17, 18

  • u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią,
  • w warunkach stresu,
  • u palaczy tytoniu, osób nadużywających alkohol,
  • podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych, tetracyklin, barbituranów, kortykosterydów,
  • u mieszkańców dużych miast (ze względu na wszechobecne zanieczyszczenia i toksyny),
  • w przebiegu gorączki, chorób zakaźnych, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
  • przy regularnym braniu kwasu acetylosalicylowego lub innych salicylanów,
  • u osób w podeszłym wieku, poddawanym zabiegom operacyjnym, z urazami tkanek,
  • u osób prowadzących bardzo intensywny tryb życia.

Piśmiennictwo:

  1. K. Maćkowiak, L. Torliński; „Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka”; Nowiny Lekarskie 2007, 76, 4, 349-356.
  2. K. Janda, M. Kasprzak, J. Wolska; „Witamina C - budowa, właściwości, funkcje i występowanie”; Pom J Life Sci 2015, 61,4, 419-425.
  3. Hacisevki A.; ,,An overview of ascorbic acid biochemistry”; J.Fac. Pharm, 2009, 38, 3, 233-255.
  4. Naidu K.; “ Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview”; Nutrition Journal, 2003, 2,7, 1-10.
  5. Sorice A. i wsp.; “Ascorbic Acid: Its Role in Immune System and Chronic Inflammation Diseases”; Mini-Reviews in Medicinal Chemistry 2014, 14, 5, 1-9.
  6. Iqbal K. i wsp.; ,,Biological significance of Ascorbic Acid (Vitamin C) in human health – A review”; Pakistan Journal of Nutrition, 2004, 3, 1, 5-13.
  7. Aghajanian P. i wsp.: ,,The roles and mechanisms of actions of vitamin C in bone: new developments”; J Bone Miner Res, 2015, 30 (11), 1944-1955.
  8. Desai Ch. i wsp.;”The Role of Vitamin Supplementation in the Prevention of Cardiovascular Disease Events”; Clin. Cardiol. 2014, 37, 9, 576–581.
  9. Grosso G. i wsp.; ,,Effects of Vitamin C on health: a review of evidence”; Front Biosci, 2013, Jun 1;18:1017-29.
  10. May J. i wsp.; ,,Ascorbic Acid Efficiently Enhances Neuronal Synthesis of Norepinephrine from Dopamine”; Brain Res Bull. 2013, 90, 35–42.
  11. Szymańska-Pasternak J. i wsp.; ,,Witamina C jako oręż w walce z rakiem”; Onkologia w Praktyce Klinicznej 2011, 7,1, 9–23.
  12. Ellulu M. i wsp.; ,,Effect of vitamin C on inflammation and metabolic markers in hypertensive and/or diabetic obese adults: a randomized controlled trial”; Drug Design, Development and Therapy 2015:9 3405–3412.
  13. Kulbacka J., Saczko J., Chwiłkowska A.; „Stres oksydacyjny w procesach uszkodzenia komórek”; Pol. Merk. Lek., 2009, XXVII, 157, 44.
  14. Chambial Sh., Dwivedi Sh.; “Vitamin C in Disease Prevention and Cure: An Overview”; Indian J Clin. Biochem. (Oct-Dec 2013); 28(4):314–328.
  15. Kim S. i wsp.: ‘’Consumption of high-dose vitamin C (1250 mg per day) enhances functional and structural properties of serum lipoprotein to improve anti-oxidant, nti-atherosclerotic, and anti-aging effects via regulation of anti-inflammatory microRNA”. Food Funct, 2015, 6, 3604–3612.
  16. Miktus M.; „Witaminy cz. II:Ogólna charakterystyka witaminy C”; Nutrition &Health , Rocznik 3, Nr 1(12), styczeń 2000.
  17. Dawson E., Evans D., Harris W.; “The Effect of Ascorbic Acid Supplementation on the Blood Lead Levels of Smokers”; Journal of the American College of Nutrition, Vol. 18, No. 2, 166–170 (1999).
  18. Jariwalla R. "Antiviral and Immunomodulatory Activities of Ascorbic Acid"
  19. Johnston C. et al. "Marginal vitamin Cstatus is associated with reduced fat oxidation during submaximal exercise in young adults.

Ta strona używa ciastek. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień w przeglądarce.